(17.10.2026) Wisła od wieków łączy miejscowości, ludzi i historie. Jest również inspiracją dla podróżników, którzy chcą poznawać Polskę z perspektywy rzeki. Jednym z nich jest Marek Kamiński, który w 2009 roku przepłynął Wisłę kajakiem w ramach wyprawy z uczestnikami Ekspedycji Wisła, a w 2010 roku powtórzył tę podróż samotnie, zimą. Jego wyprawy pokazują, że rzeka może być przestrzenią niezwykłych przygód i poznawania przyrody. Więcej o tych doświadczeniach można dowiedzieć się z książki „Wisła.1047 tajemnic”, dostępnej w bibliotece Włocławskiego Centrum Edukacji Ekologicznej.
Wisła jest także ważnym korytarzem ekologicznym. Obszary objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000 pomagają zachować cenne siedliska oraz gatunki roślin i zwierząt. Ochrona przyrody nie wyklucza poznawania rzeki, ale wymaga uwzględniania jej naturalnych procesów.
Podczas wypraw nie pozostawiajmy odpadów, nie płoszmy ptaków i nie wpływajmy w miejsca, w których zwierzęta znajdują schronienie. Poznawajmy Wisłę i jej przyrodę. Im lepiej rozumiemy rzekę, tym łatwiej dostrzec, dlaczego warto ją chronić.
Fot. archiwum WCEE
(11.10.2026) Czy pleśń to tylko zielony lub biały nalot na starym chlebie? Zdecydowanie nie!
Pleśnie to grzyby, które rozwijają się zwykle w postaci cienkich strzępek tworzących grzybnię. Mogą pojawiać się na owocach, pieczywie, opadłych liściach, drewnie i wielu innych materiałach zawierających substancje organiczne. Ich zarodniki są obecne w otoczeniu i mogą przenosić się z powietrzem. Gdy trafią na odpowiednie podłoże, a warunki będą sprzyjające, zaczynają kiełkować i tworzyć grzybnię.
W przyrodzie wiele pleśni uczestniczy w rozkładzie martwej materii. Dzięki temu składniki odżywcze mogą wracać do obiegu. Niektóre gatunki wykorzystujemy również w produkcji żywności i leków. Inne mogą jednak powodować psucie produktów, wywoływać alergie albo wytwarzać szkodliwe substancje – mykotoksyny.
UWAGA: widoczny nalot to tylko część rozwijającego się grzyba. Strzępki mogą przenikać w głąb produktu, a niektóre pleśnie wytwarzają toksyny, których nie można rozpoznać po samym wyglądzie. Dlatego miękkie produkty, takie jak pieczywo czy owoce, na których pojawiła się pleśń, należy wyrzucić w całości, a nie tylko usuwać widoczną plamę.
Pleśń nie zawsze ma ten sam kolor. W zależności od gatunku i etapu rozwoju może być biała, zielona, niebieskawa, szara lub czarna. Grzyby pleśniowe pokazują, że nawet organizmy, których zwykle nie chcemy oglądać na jedzeniu, odgrywają ważną rolę w przyrodzie i mogą mieć zarówno pożyteczne, jak i szkodliwe znaczenie dla człowieka.
(04.10.2026) Liście nie mają jednego uniwersalnego kształtu. Właśnie dlatego ich wygląd jest tak pomocny przy rozpoznawaniu gatunków roślin. Botanicy opisują kształt blaszki liściowej za pomocą określonych terminów. Możemy spotkać między innymi liście:
*jajowate – przypominające kształtem jajko,
*odwrotnie jajowate – najszersze bliżej wierzchołka,
*lancetowate – wydłużone i zwężające się ku obu końcom,
*równowąskie – bardzo wąskie i wydłużone,
*okrągłe,
*owalne,
*sercowate – przypominające serce,
*nerkowate – przypominające nerkę,
*strzałkowate – przypominające grot strzały.
Ale sam obrys to dopiero początek. Podczas oglądania liścia warto zwrócić uwagę również na nasadę, wierzchołek, brzeg blaszki oraz sposób przebiegu nerwów. Na przykład liść lipy jest szeroki, sercowaty i ma charakterystycznie zaostrzony wierzchołek. Liść dębu jest natomiast głęboko powcinany, a liście róży dzikiej składają się z kilku mniejszych listków. Dlaczego rośliny mają tak różne liście? Kształt liścia jest wynikiem zarówno historii ewolucyjnej gatunku, jak i przystosowania do środowiska. Liść musi jednocześnie skutecznie wykorzystywać światło, wymieniać gazy i gospodarować wodą. Dlatego nie ma jednego „idealnego” kształtu.
Spróbujcie sami! Znajdźcie w najbliższym parku trzy różne liście. Nie sprawdzajcie od razu, z jakich pochodzą roślin. Najpierw spróbujcie opisać je językiem botanika: Jaki mają kształt? Jaką mają nasadę? Jaki jest ich wierzchołek? Jak wyglądają nerwy?
Może się okazać, że dzięki samemu liściowi uda się rozpoznać drzewo.
Fot. Joanna Fydryszewska
(22.09.2026) W naszej szerokości geograficznej i klimacie wyróżnia się następujące fenologiczne pory roku:
Przedwiośnie (zaranie wiosny) – zaczyna się czasami już w lutym lub w marcu, trwa zwykle do początku kwietnia. W tym okresie w naszych drzewkach zaczynają powoli krążyć soki, drzewka wychodzą ze spoczynku bezwzględnego. Kwitną: leszczyna, olsza czarna, śnieżyczka przebiśnieg, krokus spiski, zawilec gajowy, przylaszczka pospolita, wawrzynek wilczełyko, podbiał, kaczeniec
- Wczesna wiosna
- Pełnia wiosny
- Wczesne lato
- Lato
- Wczesna jesień
- Jesień
- Zima
(20.09.2026) Każdy z nas styka się odpadami, głownie opakowaniowymi. Opakowania z papieru, metalu, tworzyw sztucznych czy szkła wpadają do kosza na śmieci każdego dnia. Czy do jednego czy może segregujemy je już w gospodarstwie domowym. Czy wiemy jak to robić? W Polsce obowiązuje system segregacji na 5! Co to oznacza? Odpady powstające w gospodarstwie domowym dzielimy na 5 frakcji: szkło, metal i plastik, papier, bio i zmieszane.
PAPIER (pojemnik lub worek niebieski)
WRZUCAMY
- opakowania z papieru, karton, tekturę w tym także falistą
- papier piśmienniczy, biurowy, szkolny
- zeszyty, książki
- papier pakowy
- torby i worki papierowe
- gazety, katalogi, czasopisma, gazetki reklamowe, ulotki
(11.09.2026) Pokrzywa zwyczajna często kojarzy się przede wszystkim z bolesnym pieczeniem po dotknięciu. Charakterystyczne pieczenie powodują włoski parzące. Działają one jak mikroskopijne igły – przy dotknięciu ich sztywna końcówka może złamać się i wprowadzić do skóry zawartość włoska. W rzeczywistości jest jedną z ciekawszych rodzimych roślin zielnych. Pokrzywa jest rośliną dwupienną – na jednych osobnikach występują kwiaty męskie, a na innych żeńskie. Po zapyleniu na roślinach żeńskich powstają drobne, jednonasienne orzeszki. Jedna roślina może wytworzyć ich bardzo dużo – nawet kilkadziesiąt tysięcy. Pokrzywa ma również ogromne znaczenie przyrodnicze. Jest rośliną żywicielską gąsienic wielu gatunków motyli, między innymi rusałki pokrzywnika, rusałki pawika czy rusałki ceik. Bez pokrzyw wiele tych efektownych motyli miałoby znacznie mniej miejsc odpowiednich do rozwoju. Roślina od dawna wykorzystywana jest także przez człowieka. Pokrzywę stosowano jako roślinę leczniczą i jadalną, a także jako źródło włókna. Z włókien pokrzywy wykonywano dawniej między innymi sznury i tkaniny. W ogrodnictwie wykorzystuje się ją również do przygotowywania gnojówki z pokrzywy, stosowanej jako naturalny preparat wspomagający rośliny.
Czy wiecie, że pokrzywa występuje w jednej z najbardziej znanych baśni Hansa Christiana Andersena?
Eliza musi przygotować z pokrzyw koszule dla swoich jedenastu braci, którzy zostali zamienieni w łabędzie. Zbieranie pokrzyw jest częścią trudnej próby, którą musi przejść, aby ich odczarować. Roślina ma tu więc znaczenie symboliczne: wiąże się z cierpieniem, poświęceniem, wytrwałością i miłością siostry do braci. Co ciekawe, Andersen wykorzystał rzeczywistą właściwość pokrzywy – jej parzące włoski. Eliza musi znosić ból podczas zbierania roślin, a następnie przygotować z nich włókna potrzebne do wykonania koszul.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Pokrzywa_zwyczajna
(06.09.2026) Patrząc na trawę, trudno uwierzyć, że ona również owocuje. Przyzwyczailiśmy się kojarzyć owoce z jabłkami, wiśniami czy dziką różą. Tymczasem owoce tworzą także trawy, choć są zupełnie inne niż te, które znamy z drzew i krzewów.
Trawy należą do roślin okrytonasiennych, a po zapyleniu ich kwiatów powstają owoce nazywane ziarniakami. To bardzo małe owoce, w których nasiono jest ściśle połączone ze ścianą owocu. Ziarniaki znajdziemy między innymi u traw tworzących łąki i murawy, a także u zbóż. Kłos czy wiecha, które widzimy latem i jesienią, nie są więc pojedynczym owocem. Są kwiatostanami, w których znajduje się wiele drobnych owoców.
Trawy mają ogromne znaczenie w ekosystemach. Ich ziarniaki są pokarmem dla wielu zwierząt, między innymi ptaków i drobnych ssaków. Same trawy tworzą także schronienie i miejsce rozrodu dla licznych bezkręgowców.
Kiedy więc podczas spaceru zobaczymy wysokie trawy z kłosami lub wiechami, warto spojrzeć na nie trochę inaczej. To nie tylko zielone źdźbła – to rośliny, które kwitną, owocują i zapewniają pokarm całemu łańcuchowi zależności w przyrodzie.
Fot. Joanna Fydryszewska
Żródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiechlinowate
(28.08.2026) Podczas spaceru wzdłuż włocławskich bulwarów można zobaczyć mural przedstawiający Jana Pawła II. Powstał w 2017 roku z okazji Święta Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Jego autorem i wykonawcą był Marcin Grężlikowski, a realizację zlecił Urząd Marszałkowski. Wybór postaci nie był przypadkowy. Jan Paweł II jest patronem województwa kujawsko-pomorskiego, a Włocławek zajmuje ważne miejsce w historii jego pielgrzymek do Polski. 6 i 7 czerwca 1991 roku papież odwiedził Włocławek podczas IV pielgrzymki do Ojczyzny. Spotkał się między innymi z nauczycielami, katechetami i uczniami, a 7 czerwca odprawił Mszę świętą. Mural, którego tłem są charakterystyczne elementy Włocławka, takie jak katedra i most, stał się więc nie tylko wielkoformatową dekoracją, ale także elementem przypominającym o historii miasta.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://wloclawek.naszemiasto.pl/jan-pawel-ii-na-wielkim-muralu-we-wloclawku-zdjecia/ar/c13-4137051; https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/25285_mural-na-bulwarach-odsloniety-calbecki-to-rewolucja-w-patrzeniu-na-jana-pawla-ii.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:W%C5%82oc%C5%82awek-Mural_of_Ioannes_Paulus_II_(2).jpg
(21.08.2026) Wisła to ważna część krajobrazu Włocławka i miejsce, w którym można aktywnie spędzać czas. Przy Przystani Wodnej im. Jerzego Bojańczyka można korzystać m.in. z kajaków i innych łodzi. Płynąc rzeką, można podziwiać nadwiślańską roślinność, ptaki oraz krajobraz miasta z perspektywy wody. Kajakarstwo ma we Włocławku długą tradycję. Już w 1931 roku Witold Pomianowski i Czesław Bobrowski przepłynęli kajakiem trasę z Brześcia nad Bugiem przez Bug i Wisłę aż do Włocławka. W 2024 roku przez Włocławek przepłynęła również trzyosobowa ekipa, która pokonywała całą Wisłę zimą, w ramach akcji charytatywnej. Wisła pokazuje, że rzeka może być jednocześnie miejscem rekreacji, przygody i obserwowania przyrody.
Źródła: https://www.osirwloclawek.pl/obiekt-przystan-wodna-na-rzece-wisle/ , https://visit.wloclawek.eu/strona-4780- , https://visit.wloclawek.eu/strona-4780-rejsy_lodziami_flisackimi_na_wisle.html , https://wkw.wloclawek.pttk.pl/wieart_3.html
Fot. Archiwum WCEE
(14.08.2026) Czy patrząc na rzekę możemy powiedzieć, czy poziom jej wody jest wysoki, niski czy przeciętny? Pomaga nam w tym wodowskaz. To urządzenie służy do pomiaru stanu wody, czyli wysokości zwierciadła wody względem określonego poziomu odniesienia. Warto pamiętać, że stan wody podawany w centymetrach nie oznacza głębokości rzeki. Regularne pomiary pozwalają obserwować zmiany poziomu rzeki, a także ostrzegać przed zagrożeniem powodziowym lub skutkami suszy. Dane z wodowskazów są również ważne dla hydrologów, służb oraz osób korzystających z rzeki. Poziom rzeki może zmienić się bardzo szybko. Wpływają na niego między innymi opady, roztopy, dopływ wody z innych rzek, susza, a także praca urządzeń hydrotechnicznych. Wisła w 2026 roku również pokazuje, jak zmienny może być poziom rzeki. Podczas tegorocznego Festiwalu Wisły zwracano uwagę na niski stan wody w rzece.
Podczas spaceru warto więc nie tylko patrzeć na rzekę, ale także sprawdzić aktualny odczyt wodowskazu i porównać go z wcześniejszymi pomiarami.
Źródło: IMGW-PIB.
Fot. Joanna Fydryszewska
(05.08.2026) W Dolinie Dolnej Wisły zachowały się niewielkie fragmenty ekosystemów takich jak: podmokłe lasy nadrzeczne, łąki zalewane wiosennym przyborem ód, starorzecza, dynamicznie zmieniające się brzegi i piaszczyste wyspy w nurcie. Obszar ten jest ostoja ptaków o randze europejskiej, o której decydują gniazdujące tu rybitwy, derkacze i zimorodku. Teren stanowi także ostoję dla ptaków migrujących i zimujących, m.in gągoła i bielika. Obszar specjalnej ochrony ptaków obejmuje część Doliny Wisły na odcinku pomiędzy Włocławkiem a Przegaliną w pobliżu Gdańska. Brzegi Wisły na tym odcinku porastają głownie łąki i zarośla Niecałe 10% stanowią lasy, w których dominują łęgi. Występuje tutaj bogata flora roślin naczyniowych z gatunkami zagrożonymi i prawnie chronionymi. Na pisakach w Dolinie Dolnej Wisły istnieją wyjątkowo duże powierzchnie porośnięte turzycą piaskową i turzycą loarską. Najbardziej znane i chronione gatunki stepowe występujące na tym terenie to ostnica Jana, wężymord stepowy, zawilec wielkokwiatowy i sasanka otwarta. W wodzie rosną tu grzybienie białe i grążele żółte, a na brzegach żabiniec trawolistny.
(Źródło: Wisła. 1047 tajemnic. Przewodnik Marka Kamińskiego; Gdańsk, 2010)
Fot. Bartłomiej Fydryszewski
(30.07.2026) Spacerując włocławskimi bulwarami, warto zatrzymać się przy Alei Zasłużonych, upamiętniającej osoby szczególnie związane z historią i rozwojem miasta. To miejsce, które łączy walory przyrodnicze doliny Wisły z lokalnym dziedzictwem. Aleja znajduje się w otoczeniu terenów zielonych i nadrzecznych, dzięki czemu podczas spaceru można jednocześnie poznawać historię Włocławka oraz obserwować ptaki związane z doliną Wisły.
Fot. Archiwum WCEE
Źródła: Urząd Miasta Włocławek, Materiały miejskie dotyczące Bulwarów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
(21.07.2026) Zimorodek to jeden z najbardziej barwnych ptaków Polski. Intensywnie niebieski grzbiet i pomarańczowy brzuch sprawiają, że trudno go pomylić z innym gatunkiem. Najczęściej można dostrzec go jako błyskawicznie przelatującą niebieską smugę tuż nad taflą wody. Zimorodek poluje z zasiadki – wypatruje ryb, a następnie nurkuje po zdobycz z niezwykłą precyzją. Barwa piór zimorodka nie pochodzi z niebieskiego pigmentu. To efekt załamywania światła przez mikroskopijną strukturę piór, dzięki czemu ptak mieni się intensywnym błękitem.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zimorodek_(zwyczajny)
(14.07.2026) Włocławska Dolina Wisły to jeden z najcenniejszych przyrodniczo odcinków środkowej Wisły, objęty ochroną w ramach sieci Natura 2000. Tworzą ją rozległe łachy piasku, starorzecza, nadrzeczne lasy łęgowe oraz strome skarpy, które stanowią siedlisko wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Dolina jest ważnym przystankiem dla ptaków migrujących oraz miejscem gniazdowania gatunków związanych z naturalnymi, nieuregulowanymi odcinkami rzek. Dzięki zachowaniu naturalnego charakteru Wisły obszar ten pełni funkcję jednego z najważniejszych korytarzy ekologicznych w Polsce, umożliwiając migrację zwierząt i zachowanie bioróżnorodności.
Fot. Archiwum WCEE
(Źródła: https://wloclawek.torun.lasy.gov.pl/polozenie/-/asset_publisher/kCS6/content/wloclawska-dolina-wisly?utm)
(07.07.2026) Most im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza od 1937 roku łączy dwa brzegi Włocławka – Śródmieście i Zawiśle. Z jego okolic rozciąga się widok na szeroką dolinę Wisły, która stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych w Polsce. Mimo bliskości miasta można tu obserwować piaszczyste łachy, wyspy rzeczne oraz liczne gatunki ptaków związanych z wodą. Konstrukcja mostu jest doskonałym punktem obserwacyjnym. O świcie i wieczorem nad Wisłą często można zobaczyć kormorany, czaple siwe, mewy, rybitwy, a czasem także bielika polującego nad rzeką. Piaszczyste łachy pełnią natomiast funkcję naturalnych miejsc odpoczynku i lęgów dla wielu gatunków ptaków.
Fot. Archiwum WCEE
(Źródła: http://ine.eko.org.pl/index_areas.php?rek=282)
(25.06.2026) W pobliżu mostu znajduje się mural inspirowany historią Włocławka i rzeką Wisłą. Przedstawia motywy związane z dawnym życiem nad rzeką – żeglugą, transportem i rekreacją. Przypomina, że przez stulecia Wisła była najważniejszym szlakiem komunikacyjnym regionu, którym przewożono zboże, drewno i inne towary. Mural powstał w ramach programu rewitalizacji Starego Miasta i zachęca do odkrywania rzeczowego dziedzictwa Włocławka. To ciekawy element ścieżki edukacyjnej, bo pokazuje, że o historii i przyrodzie Wisły można opowiadać nie tylko poprzez krajobraz, ale także poprzez sztukę w przestrzeni miejskiej. Dzięki temu uczestnicy spaceru mogą jednocześnie obserwować rzekę, most oraz mural nawiązujący do dawnego życia nad Wisłą.
(Źródła: https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/65786_we-wloclawku-jest-kolejny-mural-zobacz-stara-przystan-przy-bulwarach-.html)
Stojąc w tym punkcie warto pamiętać, że obszar doliny Wisły znalazł się w Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Na odcinku przylegającym do Bulwarach im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Włocławku i doliny rzeki Zgłowiączki występują 2 obszary Natura 2000.