(17.10.2026) Spacer to jedna z najprostszych form aktywności. Nie wymaga specjalnego sprzętu, a pozwala zadbać o kondycję, odpocząć od codziennego pośpiechu i spędzić czas na świeżym powietrzu. Dolina Zgłowiączki zachęca do spokojnego poznawania zielonych zakątków miasta. Podczas spaceru warto zwrócić uwagę nie tylko na drogę, lecz także na otoczenie. Przyjrzyjmy się korze drzew, posłuchajmy ptaków, sprawdźmy, jakie rośliny kwitną w danym sezonie. Nawet krótka trasa może stać się okazją do odkrycia czegoś nowego. arto jednak pamiętać, że dolina rzeki jest również siedliskiem zwierząt. Nie wszystkie miejsca powinny być intensywnie użytkowane. Schodzenie ze ścieżek, wydeptywanie roślinności i pozostawianie odpadów mogą pogarszać warunki życia organizmów.
Spacerujmy wyznaczonymi trasami, zabierajmy śmieci ze sobą i pozwalajmy zwierzętom zachować spokój. Zielone tereny miasta są cenne właśnie dlatego, że możemy odpoczywać wśród przyrody. Dbajmy o nie, aby nadal były miejscem wytchnienia dla ludzi i schronieniem dla zwierząt.
Fot. Joanna Fydryszewska
(11.10.2026) Czy drzewo może mieć partnera, którego prawie nigdy nie widzimy?
Wiele drzew i innych roślin współpracuje z grzybami żyjącymi w glebie. Tę relację nazywamy mikoryzą. Grzybnia rozwija się w kontakcie z korzeniami rośliny, a jej cienkie strzępki mogą docierać do miejsc, do których same korzenie nie sięgają. Dzięki temu roślina może skuteczniej pobierać wodę i niektóre składniki mineralne. A co otrzymuje grzyb? Roślina przekazuje mu związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy, które stanowią źródło energii i węgla. To przykład współżycia, w którym obie strony mogą odnosić korzyści.
Mikoryza dotyczy określonych grup grzybów i roślin. Nie należy też mylić jej z rozkładem martwego drewna ani z pasożytnictwem. Mikoryza występuje również w miejskich terenach zielonych. Pod drzewami w parku może rozwijać się sieć grzybni współpracującej z korzeniami. Nie zawsze zobaczymy owocniki, nawet jeśli taka relacja istnieje.
Wiele grzybów, które znamy z leśnych spacerów, jest związanych z określonymi gatunkami drzew. Dlatego podczas obserwacji grzybów warto zwracać uwagę nie tylko na ich wygląd, ale również na to, w pobliżu jakich roślin rosną. To, co dzieje się pod ziemią, jest równie ważne jak to, co widzimy nad jej powierzchnią. Korzenie i grzybnia tworzą część złożonego świata zależności, od których zależy funkcjonowanie ekosystemów.
Fot. Joanna Fydryszewska
(04.10.2026) Dębowy liść jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych liści naszych drzew. Jego charakterystyczny kształt można znaleźć na herbach, symbolach i dekoracjach. Liść dębu szypułkowego jest pojedynczy, choć jego blaszka jest głęboko powcinana. Nie jest więc liściem złożonym.
Blaszka ma kształt eliptyczny lub odwrotnie jajowaty i jest zwykle szersza w kierunku wierzchołka. Na jej brzegu znajduje się 4–7 par zaokrąglonych klap, pomiędzy którymi występują głębokie wcięcia. Charakterystyczna jest również uszkowata nasada, obejmująca krótki ogonek liściowy.
Prosty czy złożony?
Prosty!
To bardzo dobry przykład pokazujący, że głębokie wcięcia nie muszą oznaczać liścia złożonego. U dębu wszystkie klapy są częścią jednej blaszki.
Dlaczego dąb nie spieszy się z rozstaniem z liśćmi?
Jesienią większość drzew liściastych zrzuca liście. Dąb jest jednak ciekawym wyjątkiem. Młode dęby mogą zatrzymywać suche, brązowe liście na gałęziach przez zimę.
Fot. Joanna Fydryszewska
(22.09.2026) W naszej szerokości geograficznej i klimacie wyróżnia się następujące fenologiczne pory roku:
Przedwiośnie (zaranie wiosny)
Wczesna wiosna
Pełnia wiosny
Wczesne lato
Lato: zwykle obejmuje lipiec, sierpień i początek września. Kwitną: lipa drobnolistna, trzcina pospolita. Kończą się truskawki, pojawiają się owoce jeżyny, malin, wczesnych odmian jabłoni i gruszy.
Wczesna jesień
Jesień
Zima
(20.09.2026) Każdy z nas styka się odpadami, głownie opakowaniowymi. Opakowania z papieru, metalu, tworzyw sztucznych czy szkła wpadają do kosza na śmieci każdego dnia. Czy do jednego czy może segregujemy je już w gospodarstwie domowym. Czy wiemy jak to robić? W Polsce obowiązuje system segregacji na 5! Co to oznacza? Odpady powstające w gospodarstwie domowym dzielimy na 5 frakcji: szkło, metal i plastik, papier, bio i zmieszane.
METALE I TWORZYWA SZTUCZNE (pojemnik lub worek żółty)
WRZUCAMY
- puste i zgniecione butelki plastikowe po napojach (nakrętki wrzucamy oddzielnie)
- zgniecione i puste opakowania po chemii gospodarczej (po proszkach, szamponach, mydłach w płynie – nakrętki wrzucamy oddzielnie)
- opakowań po mleku, napojach tzw. tetrapaków
- opróżnione puszki po żywności i napojach
- metalowe zakrętki od słoików i kapsle
- drobny złom żelazny oraz metale kolorowe
- torebki, folie, kubeczki po żywności (np. po jogurtach, kefirach, serkach, margarynach – umyte),
- worki foliowe, reklamówki
(11.09.2026) Jarząb mączny, nazywany także mąkinią, to niewielkie drzewo lub wysoki krzew należący do rodziny różowatych. Można go spotkać w parkach, przy ulicach i w zieleni miejskiej. Jest ceniony jako drzewo ozdobne – szczególnie efektownie wygląda jesienią, gdy na tle zielonych liści pojawiają się pomarańczowoczerwone owoce. Owoce jarzębu mącznego dojrzewają zwykle we wrześniu i październiku. Są niewielkie, kuliste lub lekko wydłużone, a ich miąższ jest charakterystycznie mączysty. Zawierają nasiona, które mogą być rozsiewane przez ptaki. Zjadając owoce, ptaki przenoszą nasiona w inne miejsca, dzięki czemu pomagają jarzębom w zasiedlaniu nowych stanowisk. Ciekawą cechą jarzębu mącznego są także jego liście. Ich spodnia strona jest pokryta gęstym, białawym kutnerem, czyli delikatnymi włoskami. Dzięki temu liście mogą wyglądać jakby były srebrzyste. Taka warstwa pomaga między innymi ograniczać utratę wody. Jarząb mączny dobrze znosi suszę i zanieczyszczenia powietrza, dlatego sprawdza się w zieleni miejskiej. Jarząb mączny jest odporny na trudne warunki miejskie. Dobrze znosi suszę, zanieczyszczenie powietrza i przeciętne gleby, dlatego można go spotkać jako drzewo alejowe i parkowe. Dawniej owoce wykorzystywano między innymi do przygotowywania przetworów, a po wysuszeniu i zmieleniu mogły być dodatkiem do wypieków. Szczególnie po przemrożeniu owoce stają się bardziej miękkie i smaczniejsze. Jarząb mączny ma również wartościowe drewno – twarde i zwarte. Dawniej nazywano je nawet „drewnem metalowym” i wykorzystywano do wykonywania różnych narzędzi oraz elementów wymagających dużej wytrzymałości. Obecnie drewno może być stosowane m.in. w stolarstwie i rzeźbiarstwie. Warto przyjrzeć się owocom: czerwone „jagódki” widoczne na zdjęciu są w rzeczywistości owocami pozornymi. Powstają nie tylko z zalążni kwiatu, ale także z innych części kwiatu. To kolejny przykład tego, jak różnorodne mogą być owoce spotykane podczas spaceru.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jarz%C4%85b_m%C4%85czny
(06.09.2026) Kiedy jesienią pod klonem znajdziemy charakterystyczne „noski”, warto przyjrzeć im się bliżej. Są to owoce – podwójne skrzydlaki, czyli dwa połączone ze sobą orzeszki wyposażone w skrzydełka. Ich konstrukcja nie jest przypadkowa. Skrzydełko zwiększa powierzchnię owocu i sprawia, że podczas spadania może on obracać się w powietrzu. Dzięki temu wiatr może przenieść nasiona dalej od drzewa. To bardzo ważne dla młodych klonów. Gdyby wszystkie nasiona spadały bezpośrednio pod koroną drzewa, musiałyby konkurować z dorosłym osobnikiem o światło, wodę i składniki mineralne.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródło: https://www.lasy.gov.pl/pl/edukacja/lesnoteka-1/drzewa/klon-zwyczajny
(28.08.2026) W parkach i na terenach rekreacyjnych dominują często równo przystrzyżone trawniki. Są estetyczne i wygodne w użytkowaniu, ale z punktu widzenia przyrody regularnie i bardzo krótko koszony trawnik ma znacznie mniejszą wartość przyrodniczą niż wielogatunkowa łąka. Częste koszenie nie pozwala wielu roślinom zakwitnąć i wydać nasion. Kiedy znikają kwiaty, znikają również źródła pokarmu dla pszczół, trzmieli i motyli. Mniejsza liczba owadów oznacza z kolei mniej pokarmu dla ptaków, szczególnie w okresie wychowywania piskląt. Koszenie może także niszczyć schronienia drobnych zwierząt. Łąka kwietna może być więc czymś znacznie więcej niż kolorową ozdobą. To mały ekosystem, w którym rośliny, owady i inne zwierzęta są ze sobą powiązane. Nie oznacza to, że wszystkie trawniki należy zamienić w łąki. W miejscach intensywnie użytkowanych trawnik jest potrzebny. Warto jednak zastanowić się, czy każda część parku naprawdę musi być koszona równie często.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://zwierciadlo.pl/lifestyle/533158,1,trawniki-czy-laki-kwietne-na-to-pytanie-odpowiada-lukasz-skop-autor-ksiazki-kwiaty-bez-ogrodek.read
(21.08.2016) Jednym z charakterystycznych punktów parku jest duża rzeźba przedstawiająca globus, ustawiona na niewielkim cokole przy parkowej alei. Otacza ją zadbana zieleń, trawniki oraz miejsca przeznaczone do odpoczynku co stanowi reprezentatywny krajobraz parku . Globus powstał w ramach modernizacji I zagospodarowania przestrzeni parku. Pełni funkcję edukacyjną jak I dekoracyjną, a dzięki swojej dużej, wyrazistej formie stanowi łatwo rozpoznawalny punkt na trasie szlaku.
Źródła: https://mapadotacji.gov.pl/projekty/775354/ https://ddwloclawek.pl/pl/377_polecamy/30971_.html
Fot. Archiwum WCEE
(14.08.2026) Nad wodą warto przyjrzeć się roślinom porastającym płytkie fragmenty rzeki, starorzeczy i innych zbiorników wodnych. Jedną z nich jest strzałka wodna (Sagittaria sagittifolia). Jej nazwa nie jest przypadkowa. Liście wyrastające ponad powierzchnię wody mają charakterystyczny strzałkowaty kształt. Roślina może jednak wyglądać zupełnie inaczej w zależności od tego, gdzie znajduje się jej liść. Strzałka wodna ma bowiem trzy typy liści: podwodne, długie i taśmowate, liście pływające oraz liście nadwodne o kształcie przypominającym strzałę. To przykład tzw. heterofilii, czyli występowania różnych form liści u jednej rośliny. Strzałka wodna jest związana z płytkimi wodami stojącymi i wolno płynącymi, dlatego jej obecność jest ciekawym elementem obserwacji przyrodniczych podczas spaceru nad wodą.
Źródło: Wirtualny atlas roślin; WCEE – Ekospacery.
Fot. Joanna Fydryszewska
(05.08.2026) Podczas spaceru można zauważyć błyszczące w słońcu ważki. Oznacza to, że w pobliżu znajduje się odpowiednie środowisko wodne. Większość życia ważki spędzają jako larwy w wodzie – dopiero dorosłe osobniki unoszą się nad stawami, rzekami i rozlewiskami. Samice składają jaja do wody lub na rośliny wodne, dlatego czyste zbiorniki są dla nich niezbędne. Zarówno larwy, jak i dorosłe ważki są drapieżnikami. Polują na komary, muchówki i inne drobne owady, dzięki czemu pomagają ograniczać liczebność wielu uciążliwych gatunków. Są również ważnym pokarmem dla ptaków, płazów i ryb, dlatego odgrywają istotną rolę w utrzymaniu równowagi ekosystemów wodnych.
Fot. Archiwum WCEE
(Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%BCki)
(31.07.2026) Zgłowiączka jest prawym dopływem Wisły przepływającym przez Włocławek. Stanowi ważny element lokalnego systemu przyrodniczego oraz miejsce życia wielu gatunków ryb, ptaków i bezkręgowców. Długość rzeki wynosi około 80 kilometrów. Roślinność występująca wzdłuż brzegów zapewnia owadom zapylającym pokarm oraz miejsca schronienia.
fot. arch.WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zgłowiączka
(21.07.2026) Ceglany wiadukt kolejowy w Parku Sienkiewicza jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Parku im. Henryka Sienkiewicza. Powstał w 1862 roku podczas budowy Kolei Warszawsko-Bydgoskiej i do dziś służy ruchowi kolejowemu. Wiadukt pojawił się już na rycinach z XIX wieku i od ponad 160 lat pozostaje jednym z symboli tej części Włocławka. Park, którego początki sięgają XIX wieku, należy do najstarszych parków miejskich w Polsce. Przez jego teren przepływa Zgłowiączka, tworząc malownicze zakątki chętnie odwiedzane przez spacerowiczów i fotografów.
Fot. Archiwum WCEE
(14.07.2026) Na Zgłowiączce często można spotkać kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos) – najliczniejszy i najlepiej rozpoznawalny gatunek dzikiej kaczki w Polsce. Samca, zwanego kaczorem, łatwo rozpoznać po charakterystycznej zielonej, metalicznie połyskującej głowie, żółtym dziobie i kasztanowobrązowej piersi. Samice mają skromniejsze, brązowo-plamiste upierzenie, które doskonale maskuje je podczas wysiadywania jaj. Kaczki krzyżówki potrafią spać tylko połową mózgu. Jedna półkula odpoczywa, podczas gdy druga pozostaje aktywna i czuwa nad bezpieczeństwem stada. Dzięki temu mogą jednocześnie odpoczywać i obserwować otoczenie. Kaczki są wszystkożerne. Żywią się roślinami wodnymi, nasionami, owadami, ślimakami, a czasem nawet niewielkimi zwierzętami. Charakterystyczny widok unoszącego się nad wodą kaczego ogona to efekt poszukiwania pokarmu pod powierzchnią – ptaki zanurzają głowę i szyję, pozostawiając tylną część ciała nad wodą. Ten gatunek doskonale przystosował się do życia w sąsiedztwie człowieka i można go spotkać zarówno na naturalnych jeziorach, jak i w miejskich parkach oraz stawach. Warto pamiętać, że są one ważnym elementem lokalnego ekosystemu. Pomagają w rozprzestrzenianiu nasion roślin wodnych, a ich obecność świadczy o atrakcyjności i różnorodności przyrodniczej tego miejsca.
Fot. Joanna Fydryszewska
(Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzy%C5%BC%C3%B3wka_(zwyczajna)
(03.07.2026) Spacerując wzdłuż ścieżki na przełomie maja i czerwca jaśminowiec wonny przyciąga uwagę śnieżnobiałymi kwiatami o intensywnym, słodkim zapachu. Choć potocznie nazywany jest „jaśminem”, nie jest z nim spokrewniony – to zupełnie inny gatunek rośliny. Silnie pachnące kwiaty wabią pszczoły, trzmiele i inne owady zapylające, dlatego kwitnące krzewy stają się ważnym miejscem zdobywania nektaru i pyłku. Dawniej sadzono je przy domach, dworach i w parkach, aby w okresie kwitnienia wypełniały otoczenie przyjemnym aromatem. Łacińska nazwa gatunkowa coronarius oznacza „przeznaczony do wieńców” – z kwiatów wykonywano ozdobne girlandy i wianki. Dziś jaśminowiec ceniony jest przede wszystkim jako roślina ozdobna oraz cenne źródło pożytku dla owadów zapylających.
Fot. Joanna Fydryszewska
(Źródła: https://e-katalogroslin.pl/plants/4269,jasminowiec-wonny_philadelphus-coronarius; https://niepodlewam.pl/jasminowiec-wonny-uprawa-odpornosc-ciecie/)
(19.06.2026) Rozłożysta wierzba rosnąca nad brzegiem rzeki jest jednym z najbardziej charakterystycznych drzew Parku im. Henryka Sienkiewicza. Jej malowniczo powyginane konary i zwisające gałęzie tworzą naturalną zieloną altanę, która od lat przyciąga spacerowiczów i fotografów. Wierzby niemal zawsze wybierają miejsca wilgotne – brzegi rzek, stawów i mokradła. Ich rozbudowany system korzeniowy pomaga umacniać brzegi zbiorników wodnych i ogranicza erozję gleby. Kora wierzby zawiera salicynę – substancję o działaniu przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Stare wierzby często mają dziuple, szczeliny i próchnowiska. Dla wielu ptaków, owadów oraz drobnych ssaków są one idealnym miejscem schronienia i lęgu. Jedno wiekowe drzewo może stanowić miniaturowy ekosystem.
Ta niezwykła wierzba jest nie tylko przyrodniczą atrakcją Parku Sienkiewicza, ale również symbolem zaangażowania mieszkańców Włocławka. W 2017 roku drzewo zostało przeznaczone do wycinki ze względu na zły stan zdrowotny. Decyzja spotkała się jednak z falą protestów włocławian, którzy przypominali związane z nim wspomnienia i domagali się jego ocalenia. Dzięki społecznemu zaangażowaniu wycinkę wstrzymano, a wierzba została objęta opieką. Dziś jest żywym świadkiem historii miasta i przykładem tego, jak ważne dla lokalnej społeczności mogą być pojedyncze drzewa.
Fot. Joanna Fydryszewska
(04.2026) W parku rośnie 65 gatunków i odmian drzew, w większości są to drzewa liściaste (53 gatunki). Na szczególna uwagę zasługują dojrzałe i stare drzewa, gdyż tworzą one siedliska lęgowe zwierząt. Dominują wśród nich dęby, jesiony, topole białe. Dojrzałe drzewostany z dużym udziałem starszych drzew, zamieszkują dzięcioły. Ptaki te, jako jedne z nielicznych samodzielnie wykuwają dziuple. Rozmiar dziupli zależy od wielkości dzięcioła, który ją wykuwa. W Polsce największym dzięciołem jest dzięcioł czarny. Dziuple opuszczone prze dzięcioły chętnie zajmują inne zwierzęta np. sikory, szpaki, kowaliki czyli tzw. dziuplaki wtórne, a także ssaki (nietoperze, wiewiórki, kuny) i owady. Dzięcioły określa się mianem gatunków parasolowych, ponieważ ich działalność polegająca na umiejętności kucia dziupli pozwala żyć wielu innym chronionym, często rzadkim i ginącym gatunkom zwierząt. Oprócz naturalnych dziupli i tych wykutych przez dzięcioły, siedliskiem chronionych ptaków są budki lęgowe. W ubiegłym roku rozwieszono w parku 8 budek dedykowanych szpakom. Wszystkie zostały zajęte przez szpacze rodziny!