(17.10.2026) Wisła przyciąga spacerowiczów, wędkarzy i miłośników sportów wodnych. Motorówki i skutery wodne pozwalają korzystać z rzeki w aktywny sposób, ale warto pamiętać, że nie jesteśmy jej jedynymi użytkownikami.
Dla ptaków odpoczywających na wodzie i przy brzegach hałas silników, gwałtowne fale oraz zbliżanie się do miejsc odpoczynku mogą oznaczać stres i konieczność ucieczki. Szczególnie wrażliwe są zwierzęta w okresie lęgowym, kiedy opiekują się jajami i młodymi.
Nie oznacza to, że musimy rezygnować z rekreacji. Ważne jest przestrzeganie przepisów, ograniczanie niepotrzebnego hałasu i zachowywanie odpowiedniej odległości od zwierząt oraz ich siedlisk. Wisła jest wspólną przestrzenią. Korzystajmy z niej tak, aby przyjemność jednych nie oznaczała zagrożenia dla innych.
Fot. Joanna Fydryszewska
(11.10.2026) Kiedy słyszymy słowo „grzyb”, najczęściej wyobrażamy sobie borowika, muchomora albo pieczarkę. Tymczasem królestwo grzybów jest znacznie bardziej różnorodne, a jego przedstawicieli spotykamy niemal wszędzie – w parkach, ogrodach, na trawnikach, pniach drzew, w glebie, a nawet w naszych domach.
Grzyby tworzą odrębne królestwo organizmów. Nie są ani roślinami, ani zwierzętami. W przeciwieństwie do roślin nie przeprowadzają fotosyntezy. Pokarm pobierają z otoczenia, wydzielając enzymy, które rozkładają substancje organiczne na prostsze związki. Wiele grzybów składa się z cienkich, nitkowatych struktur nazywanych strzępkami. Ich sieć tworzy grzybnię, która może rozwijać się w glebie, drewnie lub innym podłożu. Grzybnia może być ukryta pod ziemią przez długi czas, zanim pojawią się owocniki. Dlatego brak kapeluszy nie oznacza, że w danym miejscu nie ma grzybów.
Kapelusz i trzon to często tylko owocnik – część organizmu służąca przede wszystkim do wytwarzania i rozsiewania zarodników.
Dlaczego grzyby są tak ważne?
* Rozkładają martwe szczątki roślin i zwierząt, umożliwiając powrót składników odżywczych do obiegu przyrody.
* Współpracują z korzeniami wielu roślin, pomagając im pobierać wodę i składniki mineralne.
* Stanowią pokarm dla wielu zwierząt.
* Niektóre wywołują choroby roślin, zwierząt i ludzi, a inne pomagają nam w produkcji żywności i leków.
Następnym razem, gdy podczas spaceru zobaczycie grzyb pod drzewem, pamiętajcie: to, co widać, może być tylko niewielką częścią znacznie większego organizmu.
Fot. Joanna Fydryszewska
(04.10.2026) Trudno pomylić liść kasztanowca z liściem innego drzewa. Wygląda jak duża, zielona dłoń. Ale uwaga – to nie pięć czy siedem liści, lecz jeden liść złożony! Liść kasztanowca pospolitego jest dłoniasto złożony. Z jednego długiego ogonka wyrasta zwykle 5–7 listków. Są one różnej wielkości – największy jest zazwyczaj listek środkowy, a skrajne są mniejsze. Listki mają kształt odwrotnie jajowaty, zwężają się u nasady i mają podwójnie piłkowany brzeg. Dolna powierzchnia liścia jest jaśniejsza. W kątach nerwów można zauważyć charakterystyczne skupienia włosków. Górna strona jest ciemnozielona i błyszcząca. Jesienią liście przebarwiają się na żółto i brązowo-żółto.
Liście kasztanowca są ulubionym miejscem żerowania szrotówka kasztanowcowiaczka – niewielkiego motyla, którego larwy drążą w liściach charakterystyczne miny. To właśnie dlatego już latem liście kasztanowców często brązowieją i przedwcześnie opadają.
Fot. Joanna Fydryszewska
(22.09.2026) Pory roku – okresy roku, będące następstwem ruchu obiegowego Ziemi wokół Słońca i nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity tego ruchu. Ruch obiegowy Ziemi przy stałym nachyleniu osi obrotu sprawia, że warunki oświetlenia Ziemi zmieniają się w rytmie rocznym, co pociąga za sobą zmiany klimatyczne oraz wpływa na wegetację roślin i tryb życia zwierząt.
Podział na pory roku pod względem astronomicznym odbywa się w następujący sposób (dla północnej półkuli Ziemi):
Wiosna (92–93 dni) zaczyna się 20 marca (rzadziej 21 marca) (równonoc wiosenna) i trwa do początku lata
Lato (92–93 dni) zaczyna się 21 czerwca (rzadziej 20 czerwca) (przesilenie letnie) i trwa do początku jesieni
Jesień (89–90 dni) zaczyna się 22 lub 23 września (równonoc jesienna) i trwa do początku zimy
Zima (88–89 dni) zaczyna się 21 lub 22 grudnia (przesilenie zimowe) i trwa do początku wiosny
Ze względów praktycznych w roku 1780 organizacja meteorologiczna Societas Meteorologica Palatina (istniała do 1795) jako jedna z pierwszych wprowadziła praktyczny podział roku na 4 pory roku, gdzie kwartał stanowi 3 miesiące kalendarzowe. W przeciwieństwie do astronomicznych, termicznych i fenologicznych pór roku, daty początku pór kalendarzowych są stałe – wypadają tego samego dnia w ciągu roku.
(20.09.2026) Każdy z nas styka się odpadami, głownie opakowaniowymi. Opakowania z papieru, metalu, tworzyw sztucznych czy szkła wpadają do kosza na śmieci każdego dnia. Czy do jednego czy może segregujemy je już w gospodarstwie domowym. Czy wiemy jak to robić? W Polsce obowiązuje system segregacji na 5! Co to oznacza? Odpady powstające w gospodarstwie domowym dzielimy na 5 frakcji: szkło, metal i plastik, papier, bio i zmieszane.
ODPADY ULEGAJĄCE BIODEGRACJI (pojemnik lub worek brązowy)
WRZUCAMY
- odpady warzywne i owocowe – obierki, skórki
- resztki jedzenia pochodzenia roślinnego
- drobne gałęzie drzew i krzewów
- skoszona trawa
- liście, kwiaty
- trociny, kora drzew
(11.09.2026) Rdestówka zaroślowa to roślina, którą można łatwo przeoczyć. Jej długie, wijące się pędy mogą wspinać się po innych roślinach, a sercowate lub strzałkowate liście tworzą gęstą plątaninę. Jesienią warto przyjrzeć się jej owocom. Są to charakterystyczne trójgraniaste orzeszki. Otaczające je zewnętrzne części okwiatu podczas owocowania szeroko się rozrastają, tworząc coś w rodzaju skrzydełek. Taka budowa pomaga rozprzestrzeniać owoce. Jest również bardzo dobrym przykładem tego, jak części kwiatu mogą po jego przekwitnięciu pełnić zupełnie nową funkcję – pomagającej w rozsiewaniu nasion. Rdestówka zaroślowa jest rośliną jednoroczną. Występuje między innymi w zaroślach, na skrajach lasów, w pobliżu cieków wodnych, a także w parkach i innych siedliskach przekształconych przez człowieka. Rrdestówkę zaroślową można pomylić z rdestówką powojowatą. Najłatwiej odróżnić je właśnie po owocach – u rdestówki zaroślowej zewnętrzne listki okwiatu są podczas owocowania szeroko oskrzydlone.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródła: https://www.ogrod.uw.edu.pl/baza-wiedzy/rdestowka-zaroslowa-2/
(06.09.2026) Podczas spaceru możemy zobaczyć duże drzewo o charakterystycznej, łuszczącej się korze. Warto spojrzeć wtedy w górę. Platan klonolistny tworzy bardzo charakterystyczne owocostany – kuliste „kulki” zawieszone na długich szypułkach. W środku każdej takiej kulki znajduje się wiele drobnych orzeszków. Dojrzałe owocostany brązowieją i mogą pozostawać na drzewie przez większą część zimy. Zimą platan może wyglądać tak, jakby na jego gałęziach wisiały małe, brązowe bombki. Są to właśnie owocostany. Dopiero później rozpadają się, uwalniając nasiona. To ciekawy sposób na przetrwanie nasion do odpowiedniego momentu. Kiedy owocostan rozpada się, drobne nasiona mogą zostać przemieszczone przez wiatr. Platan, podobnie jak wiele drzew rosnących w miastach, jest elementem miejskiego ekosystemu. Jego korona daje schronienie i miejsce odpoczynku różnym organizmom, a opadające liście i owoce stają się częścią materii organicznej trafiającej do gleby.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródło: https://zszp.pl/roslina/roslina-tygodnia/platanus-xhispanica/
(28.08.2026) Wstężyk gajowy (Cepaea nemoralis) to jeden z najbardziej charakterystycznych ślimaków lądowych. Można go rozpoznać po kulistej muszli, która może mieć różne kolory i liczbę ciemnych pasków. Ta zmienność ubarwienia nie jest tylko ciekawostką – od dawna jest przedmiotem badań ekologów i biologów ewolucyjnych. Wstężyk gajowy odżywia się przede wszystkim martwą materią roślinną, choć zjada również świeże części roślin i może przypadkowo pobierać drobne bezkręgowce znajdujące się na roślinności. W ten sposób uczestniczy w obiegu materii w ekosystemie.
Jednocześnie sam staje się pokarmem innych zwierząt. Na wstężyki polują między innymi ptaki, myszy, szczury, krety i jeże, a jednym z najważniejszych naturalnych drapieżników tego ślimaka jest drozd śpiewak.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wst%C4%99%C5%BCyk_gajowy
(21.08.2026) Dzika róża (Rosa canina) to jeden z najbardziej rozpowszechnionych rodzimych gatunków róż. Spotykamy ją na skrajach lasów, miedzach, przydrożach i w zaroślach. Jej pędy pokryte są charakterystycznymi, hakowato wygiętymi kolcami, a jesienią pojawiają się na nich czerwone owoce – szupinki. Są one ważnym pokarmem dla wielu zwierząt, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Owoce dzikiej róży są bardzo bogate w witaminę C. Wykorzystuje się je między innymi do przygotowywania przetworów. Podczas spaceru warto zwrócić uwagę na różnice między poszczególnymi gatunkami róż. Róża omszona (Rosa villosa) może przypominać dziką różę, ale jej owoce są większe i charakterystycznie owłosione.
Źródła: https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/publikacje/do-poczytania/krzewmy-krzewy-1, https://zpe.gov.pl/a/charakterystyka-poszczegolnych-gatunkow-drzew-i-krzewow-lesnych/DeHi1tahr
Fot. Archiwum WCEE
(14.08.2026) Ławeczka Marii Skłodowskiej-Curie to jeden z punktów, przy którym warto rozpocząć spacer po naszej wirtualnej ścieżce edukacyjnej. To miejsce pozwala spojrzeć na Wisłę z perspektywy szerokiej, naturalnej doliny rzecznej i obserwować, jak rzeka kształtuje otaczający ją krajobraz. Do tego punktu można dotrzeć nie tylko pieszo. Ekospacer można połączyć z wycieczką na miejskim rowerze – Włowerze. Włocławski Rower Miejski jest wygodnym sposobem na przemieszczanie się pomiędzy kolejnymi punktami ścieżki, a jednocześnie stanowi bardziej przyjazną dla środowiska alternatywę dla samochodu. Nazwa „Włower” powstała z połączenia nazwy miasta Włocławek i słowa „rower”. Miejskie rowery wróciły na ulice Włocławka w 2025 roku – system obejmuje niemal 100 rowerów rozmieszczonych na 22 stacjach.
Źródło: Urząd Miasta Włocławek.
Fot. Joanna Fydryszewska
(05.08.2026) Rzeka to element hydrosfery pozostający w powiązaniu z litosferą i atmosferą oraz biosferą. Od wieków rzeki wykorzystywane są przez człowieka do wielorakich celów: jako źródło wody pitnej, źródło żywości (rybołówstwo), jako woda dla rolnictwa (nawadnianie pól i woda dla zwierząt hodowlanych). Rzeki to naturalne elementy obronne i szalki transporotowo-komunikacyjne, źródło energii oraz miejsce pracy i rekreacji. Rzeki to także źródło inspiracji dla artystów i jednocześnie leku o dobytek w czasie gwałtownego przyboru wody. Te wszystkie role pełniła i pełnić będzie Wisła. Wisła, najdłuższa rzeka zlewiska Morza Bałtyckiego, obejmuje swym dorzeczem ponad połowę powierzchni Polski. Od wieków obecna jest w naszej kulturze, literaturze i historii. Znane są legendy związane z ta rzeką – Smok Wawelski pękł pijąc wodę z Wisły, w herbie Warszawy jest rzeczna Syrenka. Nad jej brzegami powstały Państwa Wiślan i Polan. To ona była pierwotnym szlakiem osadnictwa, transportu i łączności.
(Źródło: Wisła. 1047 tajemnic. Przewodnik Marka Kamińskiego; Gdańsk, 2010)
Fot. Bartłomiej Fydryszewski
(30.07.2026) Na liściach roślin spotkać można owady, a wśród nich osy, które należą do błonkówek i pełnią ważną funkcję w środowisku naturalnym. Są drapieżnikami wielu gatunków owadów, pomagając utrzymywać równowagę biologiczną. Jedna kolonia os może w ciągu sezonu usunąć z otoczenia kilka tysięcy owadów. Dorosłe osy odwiedzają kwiaty w poszukiwaniu nektaru i przy okazji przenoszą pyłek między roślinami.
fot. arch. WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Osy
(21.07.2026) Mazurek jest niewielkim ptakiem często mylonym z wróblem. Najłatwiej rozpoznać go po czekoladowobrązowej głowie i charakterystycznej czarnej plamce na białym policzku. Choć dobrze czuje się w miastach, potrzebuje krzewów, drzew i zakamarków do zakładania gniazd. Żywi się głównie nasionami, a wiosną i latem także owadami, którymi karmi pisklęta. W przeciwieństwie do wróbla domowego samiec i samica mazurka wyglądają niemal identycznie.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródła: https://turdus.pl/blog/baza-wiedzy/wrobel-a-mazurek-jak-rozroznic-te-ptaki/
(14.07.2026) Widoczna z bulwarów wiślanych zapora we Włocławku to jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów hydrotechnicznych w Polsce. Oddana do użytku w 1970 roku tworzy Stopień Wodny Włocławek, który spiętrza wody Wisły, tworząc Jezioro Włocławskie – największy pod względem powierzchni zbiornik zaporowy w kraju. Zapora pełni ważne funkcje: umożliwia produkcję energii elektrycznej w elektrowni wodnej, wspiera gospodarkę wodną oraz stanowi przeprawę łączącą oba brzegi Wisły. Od ponad pół wieku jest nieodłącznym elementem krajobrazu Włocławka i jednym z symboli miasta.
Fot. Archiwum WCEE
(06.07.2026) Przed budynkiem Zespołu Szkół Chemicznych im. Marii Skłodowskiej-Curie we Włocławku znajduje się wyjątkowy pomnik przedstawiający patronkę szkoły. Rzeźba ma formę ławki, na której siedzi Maria Skłodowska-Curie z książką w dłoni. To miejsce chętnie odwiedzają uczniowie, absolwenci i mieszkańcy miasta – można przysiąść obok jednej z najwybitniejszych uczonych w historii i na chwilę zatrzymać się w otoczeniu nauki oraz historii szkoły. Tuż obok pomnika znajduje się słupek Wirtualnej Ścieżki Edukacyjnej Włocławskiego Centrum Edukacji Ekologicznej. Po zeskanowaniu kodu QR można poznać ciekawostki dotyczące Marii Skłodowskiej-Curie, historii szkoły oraz znaczenia tego miejsca na edukacyjnej mapie Włocławka.
Maria Skłodowska-Curie (1867–1934) była wybitną fizyczką i chemiczką. Jako pierwsza osoba w historii otrzymała dwie Nagrody Nobla: w 1903 roku – z fizyki, za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości,w 1911 roku – z chemii, za odkrycie polonu i radu oraz badania nad właściwościami tych pierwiastków. Do dziś pozostaje jedyną osobą uhonorowaną Nagrodą Nobla w dwóch różnych dziedzinach nauk przyrodniczych. Maria Skłodowska-Curie nazwała polon na cześć Polski, która w czasie odkrycia pierwiastka nie istniała na mapie Europy. Jej badania nad promieniotwórczością zapoczątkowały rozwój nowoczesnej fizyki jądrowej i radiochemii.
Fot. archiwum WCEE
(25.06.2026) Stojąc na bulwarach nad Wisłą, przy Zespole Szkół Chemicznych im. Marii Skłodowskiej-Curie we Włocławku, można dostrzec ponad koronami drzew charakterystyczną wieżę widokową na Zawiślu. Obiekt został wybrany do realizacji przez mieszkańców w ramach Włocławskiego Budżetu Obywatelskiego. Główny taras widokowy znajduje się na wysokości około 16 metrów, a z wieży można podziwiać dolinę Wisły, zaporę wodną oraz panoramę Włocławka. To przykład inwestycji, która powstała dzięki bezpośredniemu zaangażowaniu mieszkańców miasta.
(Źródła: Wloclawek.info.pl; https://wloclawek.konsultacjejst.pl/budzet-obywatelski/01907cd4-8c99-4b0f-a4a9-2849e2a47ec3)
(04.2026) Przed gmachem Zespołu Szkół Chemicznych we Włocławku posadowiona jest ławka z rzeźbą Marii Skłodowskiej-Curie, patronki szkoły. Pomnik nie jest typowym monumentem oglądanym z dystansu. Ławka zachęca, aby usiąść obok uczonej i zrobić pamiątkowe zdjęcie. Na siedzisku umieszczono informacje o obu Nagrodach Nobla, przypominające o niezwykłych osiągnięciach patronki szkoły. Takie rozwiązanie symbolicznie pokazuje, że nauka jest blisko każdego z nas i może być inspiracją do odkrywania świata.
