Nie trzeba wielkiego parku ani rozległego ogrodu, aby stworzyć przestrzeń przyjazną przyrodzie. Czasem wystarczy niewielki fragment terenu, dobry pomysł i grupa osób, która chce zrobić coś razem. Właśnie takie podejście przyświeca konkursowi na Zielone Miejsce, organizowanemu przez Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej w ramach projektu „Obudź w sobie ekologa – II edycja”.
Projekt jest finansowany przez Fundację Drzewo i Jutro, której wsparcie pozwala nie tylko prowadzić warsztaty ekologiczne, ale przede wszystkim przekuwać wiedzę w konkretne działania. Dzięki temu uczestnicy mogą zobaczyć, że ekologia nie musi być jedynie teorią omawianą podczas zajęć. Może stać się częścią codziennego życia – w szkolnym ogrodzie, na terenie przedszkola, przy domu seniora czy w przestrzeni wokół domu dziecka. Do udziału w Warsztatach Zielony zakątek połączonych z konkursem Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej zaprosiło nie tylko szkoły i przedszkola, ale również koła gospodyń wiejskich, ośrodki kultury, biblioteki, kluby seniora, domy pomocy społecznej, świetlice, ochotnicze straże pożarne, ośrodki wychowawcze i domy dziecka. Każda z tych grup ma inne doświadczenia i inne potrzeby, ale łączy je jedno: chęć stworzenia czegoś, co pozostanie na dłużej. Właśnie w takich działaniach najlepiej widać znaczenie inicjatyw społecznych. Szkoły i przedszkola mogą zaangażować uczniów, nauczycieli i rodziców, dom seniora – mieszkańców i pracowników, koła gospodyń – lokalną społeczność, a domy dziecka – swoich wychowanków i wychowawców. To szerokie grono uczestników sprawia, że Zielone Miejsca stają się nie tylko enklawami zieleni, ale również miejscami integracji społecznej.
Konkurs na Zielone Miejsce przeprowadzony w ramach projektu „Obudź w sobie ekologa – II edycja” pokazuje, że troska o przyrodę zaczyna się od lokalnych pomysłów, wspólnej pracy i uważności na to, co dzieje się wokół nas. Najbliższe tereny mogą stać się miejscem, w którym przyroda i człowiek spotykają się na co dzień. Konkurs jest czymś więcej niż rywalizacją o nagrody. Jego szczególną wartością jest aktywizowanie lokalnych społeczności. To uczestnicy decydują, jak powinno wyglądać ich Zielone miejsce, do czego będzie służyć i jakie rośliny się w nim pojawią.
Zielone miejsce ma wiele funkcji, które wymieniane są jako uzasadnienie utworzenia takiego miejsca. Jest przestrzenią do prowadzenia zajęć, obserwowania przyrody i poznawania zależności zachodzących w ekosystemie. Można tu obserwować owady, słuchać ptaków, śledzić zmiany zachodzące w przyrodzie wraz z porami roku czy prowadzić proste doświadczenia związane z wodą i glebą. To także miejsce, które pomaga zatrzymać wodę. W tegorocznym konkursie jednym z ważnych kryteriów oceny prac było właśnie uwzględnienie retencji wody. Komisja brała pod uwagę również dobór roślin oraz koszty planowanego przedsięwzięcia.
Dobrze zaprojektowany ogród może więc jednocześnie służyć ludziom i przyrodzie. Rośliny zapewniają ptakom i owadom pokarm oraz schronienie, a człowiek otrzymuje atrakcyjną, przyjazną przestrzeń do odpoczynku, nauki i spotkań. Jest to szczególnie ważne przy szkołach i przedszkolach. Dziecko, które może własnymi rękami posadzić roślinę, obserwować pierwsze kwiaty, zauważyć pszczołę na kwiatostanie albo sprawdzić, ile wody udało się zebrać podczas deszczu, uczy się ekologii w sposób naturalny. Zielony ogród staje się wtedy żywą pracownią przyrodniczą. Podobną rolę może pełnić ogród przy domu seniora. To przestrzeń, która sprzyja aktywności, rozmowie, wspólnemu działaniu i przekazywaniu wiedzy między pokoleniami. Wspólna pielęgnacja roślin może być okazją do wspomnień, wymiany doświadczeń i budowania relacji. W tym roku szczególnie ważnym krokiem było także włączenie do projektu domów dziecka. To pokazuje, że zielone miejsca mogą być tworzone wszędzie tam, gdzie potrzebna jest przestrzeń do wspólnego działania, odpoczynku i kontaktu z przyrodą.
20 sierpnia 2026 roku komisja konkursowa oceniła prace zgłoszone w ramach tegorocznej edycji konkursu. Przyznano 12 nagród.
Pierwsze miejsce zajął Zespół Szkolno-Przedszkolny w Bądkowie,
Drugie miejsce – Szkoła Podstawowa im. hm. Janka Bytnara „Rudego” w Zespole Placówek Oświatowych w Lubieniu Kujawskim
Trzecie miejsce – II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika we Włocławku
W gronie laureatów znalazły się także m.in.:
Niepubliczne Przedszkole „Kujawiaczek” w Skępem
Zespół Szkół Budowlanych – Technikum nr I we Włocławku
Koło Gospodyń Wiejskich Cukrowianki w Chełmicy Dużej
Dzienny Dom Senior+ w Choceniu
Szkoła Podstawowa nr 22 we Włocławku
Przedszkole w Boniewie
Zespół Niepublicznych Placówek Oświatowych w Kąkowej Woli
Dom Dziecka Caritas Diecezji Włocławskiej
Koło Nowoczesnych Gospodyń „Dziewanna” w Pińczacie.
Nagrody mają charakter rzeczowy. Są nimi przede wszystkim rośliny potrzebne do stworzenia Zielonego Miejsca, a także tabliczki do oznakowania terenu oraz podłoże i/lub kora. W praktyce oznacza to, że konkursowe pomysły mogą rzeczywiście zostać zrealizowane i zamienić się w żywe, rozwijające się ogrody.
Wśród konkursowych pomysłów szczególnie ciekawie prezentują się te, które łączą funkcję przyrodniczą z atrakcyjną, przemyślaną aranżacją. Wyjątkowym przykładem jest koncepcja przygotowana przez koło nowoczesnych gospodyń z Pińczaty, którego ogród ma być utrzymany w kolorze żółtym. Nie jest to przypadek – aranżacja ogrodu nawiązuje bezpośrednio do nazwy koła i do postaci dziewanny, rośliny charakterystycznej dla polskiego krajobrazu. Pomysł pokazuje, że ogród przyjazny przyrodzie może mieć nie tylko funkcję edukacyjną i ekologiczną, ale również opowiadać historię swojej społeczności. Nazwa, rośliny, kolorystyka i sposób zagospodarowania przestrzeni mogą tworzyć spójną całość, z którą mieszkańcy będą się utożsamiać. Żółte kwiaty będą atrakcyjne dla ludzi, ale jednocześnie mogą stanowić źródło pokarmu dla owadów zapylających. W ten sposób ogród „Dziewanny” połączy lokalną tożsamość, estetykę i potrzeby przyrody.
To właśnie w takich pomysłach najlepiej widać ideę Zielonych miejsc – nie są one jedynie kolejnymi fragmentami zagospodarowanej zieleni. Są przestrzeniami tworzonymi przez ludzi, dla ludzi i z myślą o przyrodzie. Każde z nich może być inne, bo każde wyrasta z potrzeb, pomysłów i charakteru lokalnej społeczności.
Najważniejsze w konkursie nie jest jednak to, kto zdobył pierwsze, drugie czy kolejne miejsce. Najważniejsze jest to, co pozostanie po zakończeniu konkursu. Pozostaną posadzone rośliny, zbiorniki na deszczówkę, kwiaty odwiedzane przez owady i ptaki, które znajdą tu pokarm i schronienie. Dzieci będą mogły prowadzić obserwacje, seniorzy będą mogli spędzać czas wśród zieleni a wychowankowie domów dziecka będą współtworzyć swoje najbliższe otoczenie. Mieszkańcy, którzy zobaczą, że wspólnym działaniem można zmienić kawałek najbliższej przestrzeni.
Takie działania mają znaczenie znacznie większe niż powierzchnia pojedynczego ogrodu. Uczą odpowiedzialności za miejsce, w którym żyjemy. Pokazują, że retencja wody, ochrona owadów, wspieranie ptaków i zwiększanie bioróżnorodności mogą zaczynać się bardzo lokalnie – nawet od kilku metrów kwadratowych. Zielone Miejsce to więc nie tylko ogród. To lekcja przyrody, przestrzeń spotkania, miejsce integracji i przykład społecznej odpowiedzialności. A przede wszystkim dowód na to, że kiedy ludzie biorą sprawy w swoje ręce, nawet niewielka inicjatywa może zakwitnąć i przynieść korzyści zarówno mieszkańcom, jak i przyrodzie.
Zielone miejsca mogą inspirować innych do działania. Każda posadzona roślina, zagospodarowany fragment terenu czy pomysł na zatrzymanie deszczówki pokazuje, że zmiana najbliższego otoczenia jest możliwa. Nie zawsze trzeba zaczynać od wielkich przedsięwzięć. Czasem wystarczy niewielki ogród, kilka osób gotowych do współpracy i przekonanie, że warto zrobić coś dobrego dla swojego otoczenia. Takie inicjatywy mają ogromną wartość edukacyjną, ale również społeczną. Pokazują dzieciom, młodzieży, seniorom i mieszkańcom, że mają wpływ na przestrzeń, w której żyją. Uczą odpowiedzialności, współpracy i troski o wspólne dobro. Mogą też stać się impulsem dla kolejnych osób i instytucji, które zobaczą, że ekologiczne rozwiązania można wprowadzać także u siebie.
Zielone Miejsce może więc być początkiem kolejnych zmian – nie tylko w ogrodzie, ale również w sposobie myślenia. Kiedy ktoś zobaczy kwitnący ogród przy szkole, przedszkolu, domu seniora czy domu dziecka, być może sam zacznie zastanawiać się, co można zmienić na swoim podwórku, w swojej miejscowości czy instytucji. To właśnie jest jedna z najważniejszych wartości takich projektów – dawanie dobrego przykładu i budowanie przekonania, że warto działać. Zmiana może zacząć się od małego kawałka ziemi, ale jej efekty mogą być znacznie większe. Jedno Zielone miejsce może zainspirować kolejne, a jedna zaangażowana grupa – następną.
Dlatego konkurs nie jest tylko konkursem. Jest zaproszeniem do aktywności, do szukania własnych pomysłów i do podejmowania odpowiedzialności za najbliższe otoczenie. To także wiara w to, że chęć zmiany połączona ze wspólnym działaniem może przynieść realne efekty – dla ludzi, dla lokalnej społeczności i dla przyrody.
Joanna Fydryszewska