Wirtualna ścieżka edukacyjna powstała w ramach programu edukacyjnego Wiedza Człowiek Emocje Euforia, a utrzymywana jest w ramach programu Wiedza Człowiek Energia Edukacja klimatyczna finansowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu w ramach Regionalnego Programu Priorytetowego „Edukacja Ekologiczna 2026”
Wirtualna ścieżka pod nazwą Ekospacer 2026 obejmuje 10 punktów edukacyjnych:
- Ławeczka M. Skłodowskiej – Curie i panorama naturalnej doliny rzeki nizinnej
Wstężyk gajowy (Cepaea nemoralis) to jeden z najbardziej charakterystycznych ślimaków lądowych. Można go rozpoznać po kulistej muszli, która może mieć różne kolory i liczbę ciemnych pasków. Ta zmienność ubarwienia nie jest tylko ciekawostką – od dawna jest przedmiotem badań ekologów i biologów ewolucyjnych. Wstężyk gajowy odżywia się przede wszystkim martwą materią roślinną, choć zjada również świeże części roślin i może przypadkowo pobierać drobne bezkręgowce znajdujące się na roślinności. W ten sposób uczestniczy w obiegu materii w ekosystemie.
Jednocześnie sam staje się pokarmem innych zwierząt. Na wstężyki polują między innymi ptaki, myszy, szczury, krety i jeże, a jednym z najważniejszych naturalnych drapieżników tego ślimaka jest drozd śpiewak.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wst%C4%99%C5%BCyk_gajowy
2. Ryby rzeki Wisły
Kolorowe petunie są częstym elementem miejskich rabat i donic. Ich intensywne barwy zdecydowanie przyciągają wzrok. Ale czy przyciągają również owady?
Tak – petunie mogą być odwiedzane przez owady zapylające, a ich kwiaty mogą produkować nektar. Jednak nie wszystkie odmiany są pod tym względem równie wartościowe. Szczególnie interesujący jest przypadek odmian o kwiatach pełnych. Badania nad petunią ogrodową wykazały, że odmiany pełne mogą produkować bardzo mało lub nawet nie produkować nektaru, a owady odwiedzają je znacznie rzadziej niż niektóre kwiaty pojedyncze. To świetny przykład na to, że to, co jest atrakcyjne dla człowieka, nie zawsze jest równie atrakcyjne dla przyrody. Pełny, bardzo efektowny kwiat może wyglądać piękniej, ponieważ ma więcej płatków, ale dodatkowe płatki mogą utrudniać dostęp do części kwiatu odpowiedzialnych za rozmnażanie i zmieniać jego wartość dla zapylaczy. Planując miejskie rabaty, warto więc łączyć walory estetyczne z przyrodniczymi – wybierać rośliny, które nie tylko pięknie wyglądają, ale również zapewniają owadom pyłek, nektar i możliwość korzystania z kwiatów.
Fot. Archiwum WCEE
3. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 w dolinach rzek – ochrona siedlisk i gatunków
Podczas spaceru wzdłuż włocławskich bulwarów można zobaczyć mural przedstawiający Jana Pawła II. Powstał w 2017 roku z okazji Święta Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Jego autorem i wykonawcą był Marcin Grężlikowski, a realizację zlecił Urząd Marszałkowski. Wybór postaci nie był przypadkowy. Jan Paweł II jest patronem województwa kujawsko-pomorskiego, a Włocławek zajmuje ważne miejsce w historii jego pielgrzymek do Polski. 6 i 7 czerwca 1991 roku papież odwiedził Włocławek podczas IV pielgrzymki do Ojczyzny. Spotkał się między innymi z nauczycielami, katechetami i uczniami, a 7 czerwca odprawił Mszę świętą. Mural, którego tłem są charakterystyczne elementy Włocławka, takie jak katedra i most, stał się więc nie tylko wielkoformatową dekoracją, ale także elementem przypominającym o historii miasta.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://wloclawek.naszemiasto.pl/jan-pawel-ii-na-wielkim-muralu-we-wloclawku-zdjecia/ar/c13-4137051; https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/25285_mural-na-bulwarach-odsloniety-calbecki-to-rewolucja-w-patrzeniu-na-jana-pawla-ii.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:W%C5%82oc%C5%82awek-Mural_of_Ioannes_Paulus_II_(2).jpg
4. Zderzenie dwóch rzek – ujście Zgłowiączki do Wisły
U ujścia Zgłowiączki do Wisły uwagę zwracają czerwone nasadzenia róż. Kwiaty są jednym z elementów, które nadają przestrzeni miejskiej charakter i sprawiają, że miejsca nad rzeką stają się bardziej atrakcyjne dla mieszkańców. Z punktu widzenia przyrody warto jednak zadać pytanie: czy każda efektowna rabata jest jednocześnie dobrym miejscem dla owadów? Nie zawsze. Dla bioróżnorodności szczególnie cenne są nasadzenia złożone z wielu gatunków roślin, kwitnących w różnych terminach i zapewniających owadom pokarm przez większą część sezonu. Monokulturowa rabata ozdobna może być atrakcyjna wizualnie, ale jej wartość przyrodnicza jest zwykle mniejsza niż różnorodnej łąki czy kompozycji wielu gatunków rodzimych roślin. Dlatego patrząc na miejskie nasadzenia, warto nauczyć się dostrzegać dwa rodzaje piękna – to, które podoba się człowiekowi, oraz to, które jest wartościowe dla innych mieszkańców miasta: owadów, ptaków i drobnych zwierząt.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://www.krzewy.net.pl/opis-57.html
5. Drzewa, ptaki i budowla hydrotechniczna – próg piętrzący na rzece Zgłowiączce
W Ogrodzie na Pompce spacerujący mogą znaleźć tablice dydaktyczne poświęcone drzewom i krzewom występującym w parku. Zostały przygotowane jako element edukacyjny przestrzeni i pomagają rozpoznawać rośliny, które mijamy podczas codziennych spacerów. W tej części parku znajdują się tablice dotyczące fauny i flory Włocławka, a teren wzbogacono również o nowe nasadzenia drzew i krzewów. Tablice edukacyjne pełnią ważną funkcję – pozwalają zamienić zwykły spacer w obserwację przyrodniczą. Dzięki nim możemy dowiedzieć się, jaki gatunek rośnie przed nami, jakie ma cechy charakterystyczne i jakie znaczenie może mieć dla innych organizmów. Drzewo w mieście to przecież nie tylko dekoracja. Jego korona daje cień, liście zatrzymują część zanieczyszczeń i pyłów, a kwiaty, owoce, nasiona czy sama kora mogą stanowić źródło pokarmu lub schronienie dla różnych organizmów. Następnym razem warto więc zatrzymać się przy drzewie spróbować rozpoznać je bez pomocy tablicy.
Fot. Archiwum WCEE
Żródło: https://ddwloclawek.pl/pl/377_polecamy/30971_.html
6. Pan Sienkiewicz i różany ogród
W pobliżu pomnika Henryka Sienkiewicza w Parku im. Henryka Sienkiewicza uwagę przyciągają rabaty różane. Sam park powstał w 1870 roku, a jego patronem został Henryk Sienkiewicz w 1916 roku. Pomnik pisarza, autorstwa Stanisława Słoniny, stanął w parku w 1971 roku.
Dlaczego właśnie róże znalazły się przy pomniku? Nie udało się znaleźć wiarygodnego źródła potwierdzającego, że ogród różany został zaprojektowany jako bezpośrednie nawiązanie do twórczości Sienkiewicza. Można jednak symbolicznie interpretować róże jako nawiązanie do charakteru jego literatury, kojarzącej się m.in. z pięknem, uczuciami i romantycznym nastrojem. Warto też spojrzeć na róże także z przyrodniczej perspektywy. Ich kwiaty mogą być odwiedzane przez owady, ale znaczenie dla zapylaczy zależy między innymi od odmiany i budowy kwiatu. Nie każda efektowna odmiana ozdobna jest równie wartościowa przyrodniczo jak proste, pojedyncze kwiaty bogate w nektar i pyłek. To dobry przykład tego, że podczas spaceru warto patrzeć na rośliny nie tylko oczami estety, ale również przyrodnika.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozarium
7. Dolina rzeki Zgłowiączki – przyroda rzeki i skarpy
W parkach i na terenach rekreacyjnych dominują często równo przystrzyżone trawniki. Są estetyczne i wygodne w użytkowaniu, ale z punktu widzenia przyrody regularnie i bardzo krótko koszony trawnik ma znacznie mniejszą wartość przyrodniczą niż wielogatunkowa łąka. Częste koszenie nie pozwala wielu roślinom zakwitnąć i wydać nasion. Kiedy znikają kwiaty, znikają również źródła pokarmu dla pszczół, trzmieli i motyli. Mniejsza liczba owadów oznacza z kolei mniej pokarmu dla ptaków, szczególnie w okresie wychowywania piskląt. Koszenie może także niszczyć schronienia drobnych zwierząt. Łąka kwietna może być więc czymś znacznie więcej niż kolorową ozdobą. To mały ekosystem, w którym rośliny, owady i inne zwierzęta są ze sobą powiązane. Nie oznacza to, że wszystkie trawniki należy zamienić w łąki. W miejscach intensywnie użytkowanych trawnik jest potrzebny. Warto jednak zastanowić się, czy każda część parku naprawdę musi być koszona równie często.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://zwierciadlo.pl/lifestyle/533158,1,trawniki-czy-laki-kwietne-na-to-pytanie-odpowiada-lukasz-skop-autor-ksiazki-kwiaty-bez-ogrodek.read
8. Zgłowiączka
Czy fajans musi znajdować się na talerzu, dzbanku albo ozdobnym wazonie? Niekoniecznie! Spacerując po Włocławku, możemy spotkać jego charakterystyczne wzory również w przestrzeni publicznej. Fajansowe motywy pojawiają się między innymi na elementach małej architektury. Takie dekoracje są ciekawym przykładem tego, jak lokalne dziedzictwo kulturowe może stać się częścią współczesnej przestrzeni miasta. To szczególnie interesujące w przypadku Włocławka, gdzie tradycja fajansu ma ponad 150 lat. Pierwsza fabryka powstała w 1873 roku, a produkcja fajansu przez dziesięciolecia była jednym z ważnych elementów tożsamości miasta. Dziś fajansowe wzory można więc „odkrywać” podczas zwykłego spaceru. Talerz, ławka czy dekoracyjny motyw przypominają, że miejska przestrzeń również może opowiadać historię Włocławka.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://wloclawek.naszemiasto.pl/fajansowe-lawki-na-slodowie-we-wloclawku-zdjecia/ar/c1p2-26282265
9. Kwietna łąka
Łąka kwietna to nie tylko kolorowe kwiaty, które cieszą oko. To przede wszystkim miejsce, w którym mogą znaleźć pokarm i schronienie liczne organizmy – między innymi pszczoły, trzmiele, motyle i inne owady zapylające. Właśnie o znaczeniu łąk kwietnych i zapylaczy opowiadają tablice edukacyjne ustawione przez Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej. Ich zadaniem jest zwrócenie uwagi na często niedocenianych mieszkańców miasta. Bez zapylaczy wiele roślin nie mogłoby wytworzyć nasion i owoców. Niestety, nawet takie elementy edukacyjne przestrzeni miejskiej nie zawsze są bezpieczne. Tablice są narażone na dewastacje i zniszczenia, a ich naprawa czy ponowne wykonanie oznacza konieczność wykorzystania kolejnych środków i materiałów. Dlatego spacerując ścieżką, warto pamiętać, że edukacja przyrodnicza również potrzebuje naszej ochrony. Dbając o tablice, ławki, rośliny i inne elementy przestrzeni, dbamy o wspólne miejsce.
Fot. Archiwum WCEE
Źródło: https://nwloclawek.pl/artykul/wloclawek-stawia-na-n1830919
10. Śmieszny staw – oczko
Spacerując ścieżką edukacyjną, warto patrzeć nie tylko na drzewa, rośliny i zwierzęta. W przestrzeni Włocławka można znaleźć także elementy charakterystyczne dla historii i kultury miasta. W malowniczym Parku na Słodowie można zaobserwować charakterystyczny fajansowy talerz. Jest to jeden z ciekawszych i bardziej nietypowych elementów znajdujących się na trasie. Obiekt wyróżnia się swoją formą i ciekawie komponuje się z otaczającą przestrzenią parku. Talerz ten powstał w ramach Włocławskiego Budżetu Obywatelskiego na 2026 rok, a jej pomysłodawcą był Jakub Sztejnwald. Projekt zdobył 117 głosów mieszkańców.
Historia włocławskiego fajansu sięga 1873 roku, kiedy przy dzisiejszej ulicy Kościuszki powstała pierwsza fabryka fajansu. Przez niemal 120 lat produkcja ceramiki była ważną częścią gospodarki miasta, a włocławski fajans zyskał charakterystyczne formy i bogate zdobienia.
Fot. Joanna Fydryszewska
Źródło: https://terazwloclawek.pl/fajansowy-talerz-juz-na-slodowie-nowy-symbol-wloclawka-robi-wrazenie,7297071627353344a