Wirtualna ścieżka edukacyjna powstała w ramach programu edukacyjnego Wiedza Człowiek Emocje Euforia, a utrzymywana jest w ramach programu Wiedza Człowiek Energia Edukacja klimatyczna finansowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu w ramach Regionalnego Programu Priorytetowego „Edukacja Ekologiczna 2026”
Pory roku – okresy roku, będące następstwem ruchu obiegowego Ziemi wokół Słońca i nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity tego ruchu. Ruch obiegowy Ziemi przy stałym nachyleniu osi obrotu sprawia, że warunki oświetlenia Ziemi zmieniają się w rytmie rocznym, co pociąga za sobą zmiany klimatyczne oraz wpływa na wegetację roślin i tryb życia zwierząt.
Wirtualna ścieżka pod nazwą Ekospacer 2026 obejmuje 10 punktów edukacyjnych:
1. Ławeczka M. Skłodowskiej – Curie i panorama naturalnej doliny rzeki nizinnej
Podział na pory roku pod względem astronomicznym odbywa się w następujący sposób (dla północnej półkuli Ziemi):
- Wiosna (92–93 dni) zaczyna się 20 marca (rzadziej 21 marca) (równonoc wiosenna) i trwa do początku lata
- Lato (92–93 dni) zaczyna się 21 czerwca (rzadziej 20 czerwca) (przesilenie letnie) i trwa do początku jesieni
- Jesień (89–90 dni) zaczyna się 22 lub 23 września (równonoc jesienna) i trwa do początku zimy
- Zima (88–89 dni) zaczyna się 21 lub 22 grudnia (przesilenie zimowe) i trwa do początku wiosny
Ze względów praktycznych w roku 1780 organizacja meteorologiczna Societas Meteorologica Palatina (istniała do 1795) jako jedna z pierwszych wprowadziła praktyczny podział roku na 4 pory roku, gdzie kwartał stanowi 3 miesiące kalendarzowe. W przeciwieństwie do astronomicznych, termicznych i fenologicznych pór roku, daty początku pór kalendarzowych są stałe – wypadają tego samego dnia w ciągu roku.
2. Ryby rzeki Wisły
Fenologiczne pory roku, okresy, które charakteryzują odmienne zjawiska życia różnych gatunków flory i fauny, zależne od cyklicznych zmian meteorologicznych. Jest ich 8: zaranie wiosny (przedwiośnie), wczesna wiosna (pierwiośnie), pełnia wiosny (wiosna), wczesne lato, lato, wczesna jesień, jesień, zima.
Fenologiczne pory roku wyznacza rozwój liści, kwitnienie, rozsiewanie nasion, zrzucanie liści i inne etapy rozwoju określonych roślin. Charakterystyczne dla każdej pory roku gatunki roślin nazywamy roślinami wskaźnikowymi. Na rozpoczynanie się i zakończenie fenologicznych pór roku mają wpływ warunki pogodowe. Dlatego ich czas trwania jest różny w różnych latach. W zależności od położenia geograficznego i wysokości nad poziomem morza data kalendarzowa dla początku fenologicznej pory roku jest zmienna.
3. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 w dolinach rzek – ochrona siedlisk i gatunkówu:
Przedwiośnie (zaranie wiosny) – zaczyna się czasami już w lutym lub w marcu, trwa zwykle do początku kwietnia. W tym okresie w naszych drzewkach zaczynają powoli krążyć soki, drzewka wychodzą ze spoczynku bezwzględnego. Kwitną: leszczyna, olsza czarna, śnieżyczka przebiśnieg, krokus spiski, zawilec gajowy, przylaszczka pospolita, wawrzynek wilczełyko, podbiał, kaczeniec
4. Zderzenie dwóch rzek – ujście Zgłowiączki do Wisły
Wczesna wiosna – trwa zwykle od okolicy połowy kwietnia do drugiej dekady maja. Średnie temperatury oscylują w okolicach 10 stopni. Kwitną: pierwiosnka lekarska, porzeczka czerwona, jabłoń, grusza, czereśnia i wiśnia, czeremcha zwyczajna, borówka czarna i poziomka, modrzew. Pojawiają się pierwsze liście brzozy brodawkowatej, buka zwyczajnego, dębu szypułkowego i klonu zwyczajnego
5. Drzewa, ptaki i budowla hydrotechniczna – próg piętrzący na rzece Zgłowiączce
Pełnia wiosny – zwykle trwa na przełomie maja i czerwca. Kwitną: kasztanowiec, bez lilak, głóg jednoszyjkowy, głóg dwuszyjkowy, narcyz trąbkowy, żonkil, jarzębina, żyto ozime, chaber bławatek, jaskier ostry, głóg, gwiazdnica gajowa.
6. Pan Sienkiewicz i różany ogród
Wczesne lato: trwa zwykle w drugiej i trzeciej dekadzie czerwca kwitnie: bez czarny, robinia akacjowa, ligustr, dziurawiec zwyczajny, poziomka, pszenica zwyczajna, żyto zwyczajne.
7. Dolina rzeki Zgłowiączki – przyroda rzeki i skarpy
Lato: zwykle obejmuje lipiec, sierpień i początek września. Kwitną: lipa drobnolistna, trzcina pospolita. Kończą się truskawki, pojawiają się owoce jeżyny, malin, wczesnych odmian jabłoni i gruszy.
8. Zgłowiączka
Wczesna jesień: trwa zwykle od pierwszych dni września do początku października. Kwitną: wrzosy, zimowit jesienny. Dojrzewają owoce kasztanowca, ligustru, jabłoni, gruszy, śliwy.
9. Kwietna łąka
Jesień: obejmuje okres od początku października do połowy listopada. Zmienia się barwa i opadają liście kasztanowca, klonu zwyczajnego i brzozy brodawkowatej. Utrzymują się owoce jarzębiny, berberysów.
10. Śmieszny staw – oczko
Zima: okres spoczynku roślin – przerwa w wegetacji. Możemy wyróżnić: przedzimek w okresie gdy ziemia nie jest trwale zamarznięta, zwykle trwa on od końca listopada do połowy grudnia. Gdy grunt trwale jest zamarznięty mamy pełnię zimy która kończy się zwykle pod koniec lutego. Okres zaniku okrywy śnieżnej i nabrzmiewania pąków wierzb to spodzimek.